توسعه توانبخشی هوشمند و درمان‌های فردمحور؛ محور فعالیت‌های مرکز تحقیقات مهندسی اعصاب و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران

به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران، بازدید از مرکز تحقیقات مهندسی اعصاب و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران با حضور دکتر محمدرضا منظم اسماعیل‌پور، تیم کارشناسی همراه از معاونت تحقیقات و فناوری و جمعی از اعضای پژوهشی مرکز برگزار شد. در این بازدید، دکتر سید محمدمهدی میرباقری، رئیس مرکز تحقیقات مهندسی اعصاب و توانبخشی، گزارشی از اهداف، زمینه‌های فعالیت، دستاوردهای پژوهشی و فناورانه و برنامه‌های توسعه‌ای این مجموعه ارائه کرد.

دکتر میرباقری در این نشست، با اشاره به ضرورت پیوند میان پژوهش‌های علمی و نیازهای واقعی بیماران، بر اهمیت توسعه تحقیقات کاربردی و ترجمان دانش در حوزه مهندسی اعصاب و توانبخشی تأکید کرد. وی توضیح داد که هدف از شکل‌گیری و فعالیت این مرکز، استفاده از ظرفیت‌های مهندسی پزشکی، علوم اعصاب، رباتیک و فناوری‌های هوشمند برای پاسخ‌گویی به مسائل بالینی و ارتقای کیفیت خدمات تشخیصی و درمانی است.

رئیس مرکز تحقیقات مهندسی اعصاب و توانبخشی، توسعه توانبخشی مدرن را نیازمند همکاری میان رشته‌های تخصصی، بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته، تدوین پروتکل‌های علمی تشخیص و درمان و ارزیابی دقیق نتایج مداخلات دانست. به گفته وی، تشخیص دقیق وضعیت بیمار و شناسایی عوامل مؤثر بر اختلالات حرکتی و عصبی می‌تواند زمینه انتخاب درمان مناسب‌تر، کاهش آزمون‌وخطا و افزایش اثربخشی خدمات توانبخشی را فراهم کند.

وی در ادامه، پنج محور اصلی فعالیت‌های پژوهشی مرکز را شامل ارزیابی هوشمند بیماران، بهینه‌سازی پروفایل‌ها و روش‌های درمانی، توسعه فناوری‌ها و تجهیزات پزشکی هوشمند، بررسی سازوکارهای علمی اثربخشی مداخلات و توسعه سامانه‌های هوشمند توانبخشی و ارائه خدمات از راه دور تشریح کرد. این محورها با هدف حرکت به‌سوی درمان‌های دقیق‌تر و فردمحور و استفاده مؤثر از داده‌های بالینی و فناوری‌های نوین تعریف شده‌اند.

دکتر میرباقری همچنین به ساختار علمی مرکز اشاره کرد و از شکل‌گیری چهار کمیته علمی در حوزه فناوری و تجهیزات هوشمند، تحلیل سیگنال و سامانه‌های زیستی، علوم حرکتی و توانبخشی و مهندسی و علوم شناختی بالینی خبر داد. این ساختار با هدف بهره‌گیری از تخصص‌های گوناگون و تقویت همکاری میان پژوهشگران حوزه‌های علوم اعصاب، رباتیک، هوش مصنوعی، مهندسی پزشکی، فیزیوتراپی، روان‌پزشکی و سایر رشته‌های مرتبط شکل گرفته است.

بخش دیگری از این ارائه به فعالیت‌های فناورانه مرکز، از جمله طراحی و ساخت ربات توانبخشی اختصاص داشت. دکتر میرباقری با تشریح ضرورت اندازه‌گیری و تحلیل دقیق عملکرد مفاصل و تفکیک مؤلفه‌های عصبی و عضلانی در بیماران، توضیح داد که توسعه ابزارهای اندازه‌گیری دقیق می‌تواند به ارزیابی بهتر وضعیت بیمار، انتخاب مداخله متناسب و پایش روند درمان کمک کند.

وی همچنین نمونه‌هایی از پژوهش‌های انجام‌شده در زمینه توانبخشی بیماران مبتلا به اختلالات عصبی و حرکتی، از جمله کودکان مبتلا به فلج مغزی، را معرفی کرد. در این بخش، استفاده از روش‌های نوین ارزیابی و مداخله، بررسی اثربخشی درمان‌ها و تلاش برای بهبود تعادل و توانایی حرکتی بیماران از جمله موضوعات مطرح‌شده بود.

رئیس مرکز تحقیقات مهندسی اعصاب و توانبخشی در ادامه، بر اهمیت توسعه سامانه‌های هوشمند برای تحلیل داده‌ها، ارزیابی اثربخشی مداخلات و فراهم‌کردن امکان پایش مستمر روند درمان تأکید کرد. وی همچنین به ظرفیت همکاری‌های علمی میان‌دانشگاهی و بین‌رشته‌ای اشاره کرد و گسترش شبکه‌های پژوهشی، تربیت نیروهای متخصص، توسعه زیرساخت‌ها و تجهیزات و فراهم‌کردن زمینه تجاری‌سازی فناوری‌های حاصل از پژوهش را از جمله نیازهای این حوزه برشمرد.

در پایان این بازدید، دکتر محمدرضا منظم اسماعیل‌پور و استادان و کارشناسان همراه از معاونت تحقیقات و فناوری، ضمن قدردانی از اقدامات و فعالیت‌های انجام‌شده در مرکز تحقیقات مهندسی اعصاب و توانبخشی، راهنمایی‌ها و پیشنهادهایی را با هدف بهبود فعالیت‌های مرکز، تقویت روند اجرای برنامه‌های پژوهشی و توسعه ظرفیت‌های علمی و فناورانه آن ارائه کردند.