تشریح دستاوردهای پژوهشی مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش و کبد در بازدید کارشناسان معاونت تحقیقات و فناوری

به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران، بازدید و جلسه معرفی فعالیت‌های مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، با حضور دکتر رضا ملک‌زاده، رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد، تیم کارشناسی همراه از معاونت تحقیقات و فناوری و جمعی از اعضای پژوهشی مرکز برگزار شد.

در این نشست، ابتدا دکتر آناهیتا صادقی، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش و کبد، به معرفی ساختار پژوهشکده و جایگاه مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش و کبد در مجموعه پژوهشکده پرداخت و گزارشی از روند شکل‌گیری، فعالیت‌ها و دستاوردهای علمی آن ارائه کرد. وی با اشاره به فعالیت گروه‌های پژوهشی زیرمجموعه مرکز، از جمله گروه‌های مرتبط با بیماری‌های التهابی روده، سلیاک، اختلالات حرکتی دستگاه گوارش و آندوسکوپی پیشرفته، مأموریت اصلی این مجموعه را ارتقای سلامت جامعه از طریق پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص عنوان کرد.

در ادامه، دکتر رضا ملک‌زاده، رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد، با تشریح فعالیت‌های علمی و پژوهشی این مجموعه، به دستاوردهای آن در حوزه تولید علم، توسعه همکاری‌های بین‌المللی، تربیت نیروی متخصص و اجرای مطالعات جمعیت‌محور اشاره کرد. وی با بیان اینکه پژوهشکده در طول سال‌های فعالیت خود در زمینه بیماری‌های شایع گوارشی و کبدی و همچنین برخی بیماری‌های عمومی مطالعات گسترده‌ای انجام داده است، به نقش مطالعات کوهورت در تولید شواهد علمی و شناخت عوامل خطر بیماری‌ها پرداخت.

دکتر ملک‌زاده از اجرای مطالعه کوهورت گلستان با مشارکت حدود ۵۰ هزار نفر از ساکنان ۳۲۶ روستا و پیگیری بلندمدت شرکت‌کنندگان به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم پژوهشی این مجموعه یاد کرد. به گفته وی، داده‌های حاصل از این مطالعه زمینه انجام پژوهش‌های متعدد داخلی و بین‌المللی را فراهم کرده و نتایج آن در موضوعاتی همچون ارتباط مصرف چای داغ و تریاک با برخی سرطان‌ها و همچنین پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی مورد استفاده قرار گرفته است. وی همچنین به توسعه مطالعه کوهورت پرشین با مشارکت حدود ۲۰۰ هزار نفر در ۲۲ استان کشور اشاره کرد.

رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد، تربیت حدود ۱۷۱ فوق‌تخصص گوارش و آموزش آندوسکوپی به شمار زیادی از متخصصان داخلی را از جمله دستاوردهای آموزشی این مجموعه برشمرد و به فعالیت‌های آن در زمینه آموزش روش‌های تخصصی و پیشرفته تشخیصی و درمانی اشاره کرد. توسعه همکاری با سازمان جهانی بهداشت، اجرای طرح‌های مشترک با مراکز علمی بین‌المللی و جذب حمایت‌ها و اعتبارات پژوهشی نیز از دیگر محورهای مطرح‌شده در این بخش بود. وی همچنین استفاده از هوش مصنوعی در تحلیل داده‌های مطالعات کوهورت را از زمینه‌های جدید فعالیت پژوهشی مجموعه معرفی کرد.

در بخش دیگری از این نشست، دکتر بیژن شهبازخانی، از اعضای پژوهشی مرکز و مسئول گروه پژوهشی بیماری سلیاک، به تشریح فعالیت‌های این گروه در زمینه شناخت، تشخیص، ثبت و حمایت از بیماران مبتلا به سلیاک پرداخت. وی با اشاره به ماهیت پیچیده و تظاهرات بالینی متنوع این بیماری، بر اهمیت افزایش آگاهی جامعه پزشکی و شناسایی بیماران تأکید کرد و توضیح داد که فعالیت‌های پژوهشی این گروه از مطالعات مربوط به شیوع بیماری و بررسی علائم آن آغاز شده و به ایجاد نظام ثبت ملی سلیاک و توسعه برنامه‌های حمایتی برای بیماران گسترش یافته است.

دکتر شهبازخانی با اشاره به راه‌اندازی ثبت ملی بیماری سلیاک از سال ۱۳۹۴، اعلام کرد که این سامانه با مشارکت دانشگاه‌های مختلف کشور توسعه یافته و اطلاعات بیماران به‌صورت الکترونیک در آن ثبت می‌شود. وی تعداد بیماران ثبت‌شده را حدود ۲۴ هزار نفر اعلام کرد و از همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز درمانی در سراسر کشور برای تکمیل اطلاعات و گسترش این نظام ثبتی خبر داد.

وی همچنین به پژوهش‌های انجام‌شده درباره ارتباط سلیاک با بیماری‌های دیگر، بررسی ویژگی‌های ژنتیکی و تظاهرات خارج‌گوارشی، ارزیابی روش‌های تشخیصی و مطالعات جدید در زمینه درمان این بیماری اشاره کرد. از دیگر موضوعات مطرح‌شده، همکاری با صنایع غذایی برای تولید محصولات استاندارد فاقد گلوتن و پیگیری حمایت‌های مالی از بیماران بود. به گفته وی، این اقدامات با هدف بهبود دسترسی بیماران به مواد غذایی مناسب، کاهش مشکلات اقتصادی آنان و ارتقای کیفیت زندگی مبتلایان دنبال شده است.

در ادامه، دکتر جواد میکائیلی، رئیس مرکز تحقیقات، به ارائه توضیحاتی درباره فعالیت‌های پژوهشی و گروه‌های تخصصی مرکز پرداخت. همچنین در بخش‌های بعدی نشست، اعضای پژوهشی و مسئولان گروه‌های تخصصی، گزارشی از فعالیت‌های خود در حوزه‌های مختلف بیماری‌های گوارشی، از جمله بیماری‌های التهابی روده، اختلالات حرکتی دستگاه گوارش و آندوسکوپی پیشرفته ارائه کردند.

در بخش مربوط به بیماری‌های التهابی روده، فعالیت‌های مرتبط با بیماری‌های کرون و کولیت، توسعه نظام ثبت بیماران، بررسی روند بیماری و ارزیابی اثربخشی درمان‌ها تشریح شد. ارائه‌دهندگان با اشاره به افزایش شناسایی و ثبت بیماران در سال‌های اخیر، از انجام مطالعات جمعیت‌محور، بررسی ویژگی‌های ژنتیکی و بالینی بیماران، همکاری با مراکز دانشگاهی و شرکت‌های دارویی و تلاش برای توسعه دسترسی به درمان‌های مؤثر خبر دادند. همچنین فعالیت‌های حمایتی از بیماران، انتشار مقالات علمی و برنامه‌های پیش‌رو برای گسترش شبکه ملی تحقیقات و پیگیری بلندمدت بیماران از دیگر موضوعات مطرح‌شده بود.

در بخش دیگر دکتر همایون واحدی اعضای شورای پژوهشی مرکز از معرفی فعالیت‌ها، پژوهش‌های مرتبط با اختلالات حرکتی دستگاه گوارش و مطالعات تشخیصی و درمانی این حوزه مورد توجه قرار گرفت. تدوین و توسعه راهنماهای بالینی، ایجاد نظام ثبت بیماران، انجام همکاری‌های بین‌المللی و برگزاری برنامه‌های آموزشی و علمی مشترک از جمله اقداماتی بود که در این بخش تشریح شد.

همچنین در معرفی ظرفیت‌های آندوسکوپی پیشرفته، به انجام روش‌های تخصصی تشخیصی و درمانی، توسعه خدمات آندوسونوگرافی و روش‌های مداخله‌ای و آموزش این مهارت‌ها اشاره شد. از جمله اقدامات مطرح‌شده می‌توان به استفاده از روش‌های نوین برای درمان عوارض بیماری‌های پانکراس، تخلیه مجموعه‌های نکروتیک، ایجاد مسیر تغذیه برای برخی بیماران و کاهش نیاز به مداخلات جراحی اشاره کرد. توسعه کاربرد هوش مصنوعی در آندوسکوپی، ارتقای تجهیزات و گسترش روش‌های نوین درمان چاقی از طریق آندوسکوپی نیز از برنامه‌های آینده این حوزه عنوان شد.

در این نشست، علاوه بر دستاوردهای علمی و بالینی، به فعالیت‌های مرکز در زمینه همکاری‌های بین‌المللی و توجه به موضوعات نوظهور پژوهشی از جمله تغییر اقلیم و تأثیر عوامل محیطی بر سلامت نیز پرداخته شد. همکاری با نهادهای علمی و بین‌المللی، انجام مطالعات مرتبط با آلودگی هوا و بیماری‌های گوارشی و توسعه ابزارهای علمی برای کاهش مداخلات تشخیصی غیرضروری، از دیگر محورهای ارائه‌شده بود.

در پایان این بازدید، اساتید و کارشناسان همراه از معاونت تحقیقات و فناوری، ضمن تشکر و قدردانی از دکتر رضا ملک‌زاده و اعضای پژوهشی مرکز برای ارائه گزارش فعالیت‌ها و تشریح دستاوردهای علمی، پژوهشی و فناورانه، در راستای بهبود و ارتقای عملکرد مرکز، راهنمایی‌ها و پیشنهادهایی را مطرح کردند. این پیشنهادها با هدف تقویت ظرفیت‌های پژوهشی، توسعه همکاری‌های علمی، بهره‌گیری مؤثرتر از دستاوردها و برنامه‌ریزی برای رفع نیازها و بهبود فعالیت‌های مرکز ارائه شد.